فلسفه تطبیقی

فلسفه تطبیقی

بررسی تطبیقی اختیار و آزادی انسان از منظر استاد مصباح یزدی(ره) و دکتر علی شریعتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد، فلسفه و کلام دانشکده الهیات، دانشکدگان فارابی تهران، ایران.
2 استاد، فلسفه و کلام دانشکده الهیات، دانشکدگان فارابی تهران، ایران.
10.30487/cph.2025.2020807.1025
چکیده
آزادی و اختیار انسان، از مهم ترین مباحث پر چالش فلسفی است که هر متفکری با توجه به مبانی فکری خود، دیدگاه خاصی در این مبحث دارد. مقاله حاضر بر آن است تا آزادی و اختیار انسان را از دیدگاه استاد مصباح(ره) و دکتر علی شریعتی، به عنوان دو چهره شاخص از دو جریان متفاوت سنت و مدرنیته، به صورت تطبیقی و مقایسه ای، مورد بررسی قرار دهد. این مقاله با استفاده از روش تطبیقی_مقایسه ای از طریق تحلیل متن انجام شد. در این پژوهش به دست آمد که دیدگاه‌های آیت الله مصباح(ره) و دکتر شریعتی در باب مذکور، علی رغم اختلاف مبنایی در اموری چون: تعریف و ماهیت انسان، نوع نگرش و رویکرد به آزادی و حدود آزادی، در مواردی از جمله: تعریف آزادی، شرایط و لوازم آزادی، موانع آزادی و ... با یکدیگر مشترک بوده و قرابت دارد.
واژگان کلیدی: حدود آزادی، شرایط آزادی، عصیان، استاد مصباح(ره)، دکتر شریعتی
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A Comparative study of human freedom and freewill from the perspective of Ayatollah Mesbah and Dr. Shariati

نویسندگان English

Fatemealsadat Hoseini Chavoshi 1
Mohammad Mohammad Rezai 2
1 Master's Degree in Philosophy and Theology, Faculty of Theology, Farabi Campus, University of Tehran, Iran
چکیده English

Freedom & freewill is one of the most challenging philosophical topics that every thinker has a special point of view on this subject according to his first principles thinking. The present article aims to examine human freedom and freewill from the perspective of Ayatollah Mesbah Yazdi & Dr. Shariati considering them as two prominent figures representing different currents within modernity and traditional Islam. The exploration will be conducted through a comparative analysis. In this study, it was found that the views of Ayatollah Mesbah (RA) and Dr. Shariati on the subject, despite fundamental differences in matters such as: definition and nature of man, type of attitude and approach to freedom and the limits of freedom, in cases such as: definition Freedom, conditions and equipment of freedom, freedom to barriers, etc. are common and close to each other.
Keywords: limits of freedom, condition of freedom, sin, Master Mesbah Yazdi, Dr. Shariati

کلیدواژه‌ها English

Keywords: limits of freedom
condition of freedom
sin
Master Mesbah Yazdi
Dr. Shariati
ایزدهی، سیدسجاد. (۱۳۹۲). مبانی آزادی و الزامات آن در عرصۀ سیاسی. فصلنامۀ علمیپژوهشی انقلاب اسلامی، ۱۰(۳۲)، ۹ ۳۰.
باقری‌دولت‌آبادی، علی، و نوری، نرگس. (۱۳۹۴). تأثیر انسان‌شناسی بر تفسیر مفهوم آزادی در اندیشۀ محمدتقی مصباح‌یزدی و محمد مجتهد شبستری. فصلنامۀ مطالعات سیاسی، ۷(۲۸).
توسلی، غلامعباس. (۱۳۷۹). روشنفکری و اندیشهٔ دینی: با رهیافتی جامعه‌شناختی به آثار و اندیشهٔ دکتر علی شریعتی. تهران: نشر قلم.
راسخی‌لنگرودی، ابراهیم. (۱۳۹۷). سارتر در ایران: بررسی نقش تأثیرگذار ژان‌پل سارتر در اندیشهٔ روشنفکران ایران و شکل‌گیری کافه‌های روشنفکری در دهه‌های ۴۰ و ۵۰. تهران: اختران.
رنجبرحسینی، محمد. (۱۳۹۸). عقل و دین از دیدگاه استاد شهید مطهری و دکتر علی شریعتی. قم: نشر مجلسی.
شریعتی، علی. (۱۳۸۴). ما و اقبال (جلد ۵). تهران: الهام.
شریعتی، علی. (۱۳۸۹). مجموعه آثار: اسلام‌شناسی ۳ (جلد ۱۸، چاپ یازدهم). تهران: قلم.
شریعتی، علی. (۱۳۸۷). مجموعه آثار: انسان بی‌خود (جلد ۲۵، چاپ دهم). تهران: قلم.
شریعتی، علی. (۱۳۸۸). مجموعه آثار: آثار گونه‌گون (جلد ۳۵، چاپ هشتم). تهران: قلم.
گرامی، غلامرضا. (۱۳۸۸). بررسی و نقد دیدگاه سارتر دربارۀ ماهیت انسان. فصلنامۀ علمیپژوهشی اندیشۀ نوین دینی، ۱۰۶۷۹.
مصباح، محمد. (۱۳۹۱). آموزش فلسفه (جلد دوم). قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مصباح‌یزدی، محمدتقی. (۱۳۹۵ الف). انسان‌شناسی در قرآن (چاپ سوم). قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مصباح‌یزدی، محمدتقی. (۱۳۸۰). به‌سوی خودسازی (چاپ اول). قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مصباح‌یزدی، محمدتقی. (۱۳۸۱). دین و آزادی (چاپ اول). قم: مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه.
مصباح‌یزدی، محمدتقی. (۱۳۹۵ ب). راه و راهنما‌شناسی (چاپ دوم). قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مصباح‌یزدی، محمدتقی. (۱۳۸۶). نظریۀ حقوقی اسلام (جلد ۲، چاپ اول). قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مصباح‌یزدی، محمدتقی. (۱۳۸۲). نظریۀ سیاسی اسلام (جلد ۱، چاپ ششم). قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مک‌کواری، جان. (۱۳۷۷). فلسفۀ وجودی (ترجمۀ م. س. کاشانی). تهران: هرمس.