ماهیت عقل عملی چیست؟ این پرسشی است که ذهن فلاسفۀ اسلامی و غرب را به خود مشغول ساخته است و هر یک بر پایۀ دستگاه فلسفی خویش به آن پاسخ گفته‌اند. از جمله حکمای اسلامی شیخ‌الرئیس ابن‌سینا و از جمله فلاسفۀ غرب دکارت است که در مقام پاسخ آن برآمده‌اند. به دیدۀ شیخ‌الرئیس، عقل عملی قوه‌ای‌ست که اموری را که در شأن آدمی و شایستۀ اوست که انجام دهد یا ندهد، بر پایۀ مقدمات عقل نظری یعنی آرای کلی مشهوره درک کند و بر طبق آن مقدمات، آرای جزئی عملی، چه تدبیری و چه اخلاقی، را صادر کند و بر اساس آن آرای جزئی نیز اراده بر عمل به آن آراء را در انسان پدید آورد تا از روی اراده و به کمک بدن، آن اعمال را به انجام برساند. پس عقل عملی هویت ترکیبی دارد؛ ادرکی­ارادی­کرداری. اما به دیدۀ دکارت، قوۀ عقل به عنوان بخش عالی نفس به دو قسم تقسیم می‌شود: عقل نظری و عقل عملی. عقل نظری به تصورات و تصدیقات تعلق دارد و عقل عملی به ارادیات و انفعالات. این دو فیلسوف بر اساس تعریفی که ارائه داده‌اند، به مؤلفه‌های آن توجه نشان داده، به مباحثی چون نسبت عقل عملی و اراده و میل پرداخته‌اند. این نوشته در مقام انعکاس دیدگاه آن دو دربارۀ عقل عملی و مؤلفه‌های آن به روش توصیفی­تحلیلی است.